Bardzo niskie emerytury osób pracujących na własny rachunek to problem ogólnoeuropejski

      
    
Niezależnie o finansach / 2018-05-24 / autorzy: Maciej Rogala

Nie tylko w Polsce istnieje problem bardzo niskich świadczeń osób pracujących na własny rachunek.  On dotyczy bardzo wielu krajów europejskich - tak wynika z najnowszego raportu Komisji Europejskiej.

Jak wynika z raportu Komisji Europejskiej (KE), w przypadku osób pracujących na własny rachunek wskaźnik zagrożenia ubóstwem na emeryturze - AROP (at-risk-of-poverty) jest dwukrotnie wyższy  niż w przypadku osób zatrudnionych na etat.

Komisja przeanalizowała sytuację w 19 krajach europejskich. Największe różnice odnotowano w Luksemburgu, Danii i Francji, a w dziewięciu krajach przekroczyły one 20%. Wyłącznie na Węgrzech i w Estonii emeryci, którzy prowadzili działalność gospodarczą, osiągają nieco wyższe dochody na emeryturze niż pracownicy najemni. W rezultacie KE stwierdziła, że stopa AROP jest średnio dwa razy wyższy dla emerytów pracujących w przeszłości na własny rachunek, co szczególnie daje się zauważyć w Danii, Polsce i na Malcie.

Komisja wskazuje, że osoby samozatrudnione są bardzo zróżnicowaną grupą i częściej niż pracownicy etatowi mogą budować swoje oszczędności poza systemem emerytalnym. Co ciekawe, emeryci prowadzący działalność na własny rachunek mają średnio niższe emerytury, ale wyższe aktywa. Komisja wskazuje również na to, że państwa członkowskie coraz częściej podejmują działania mające na celu ułatwienie dostępu do systemów emerytalnych osobom o różnych typach niestandardowych form zatrudnienia i pracy na własny rachunek.

W Polsce problem niskich świadczeń samozatrudnionych wynika z tego, że system emerytalny od 1999 roku funkcjonuje na zasadzie zdefiniowanej składki. Przedsiębiorcy odprowadzają najczęściej składki do ZUS na minimalnym poziomie. Podstawą ich naliczenia jest 60% prognozowanego na dany rok średniego wynagrodzenia, czyli jest ona niewiele wyższa od wynagrodzenia minimalnego.

Co więcej, nawet minimalne składki wydają się wielu przedsiębiorcom zbyt wysokie, szczególnie w momencie zakładania działalności. Dlaczego obowiązuje ich tzw. "mały ZUS" przez pierwsze dwa lata działalności. W takim przypadku składka odprowadzana na ubezpieczenie emerytalne wynosi jedynie 122,98 zł w porównaniu do składki obowiązującej pozostałych przedsiębiorców w kwocie 520,36 zł.

Z jednej strony "mały ZUS" jest dużą zachętą do zakładania działalności gospodarczej, ale z drugiej strony przyczyni się do jeszcze niższych świadczeń emerytalnych wypłacanych w przyszłości.

Ponieważ osoby prowadzące działalność gospodarczą nie są skłonne opłacać wyższych składek emerytalnych na ZUS, także te, które osiągają wysokie dochody, powinny oszczędzać na emeryturę poza obowiązkowym systemem.

Najlepszym rozwiązaniem dla tych osób jest IKZE, czyli Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego.  Odkładanie części bieżącego dochodu z działalności na IKZE pozwoli nie tylko ograniczyć ryzyko ubóstwa na emeryturze, ale przynosi bardzo duże korzyści finansowe już na etapie oszczędzania. Kwoty odprowadzane na IKZE przedsiębiorca wykazuje w zeznaniu podatkowym składanym za dany rok, a fiskus zwraca przedsiębiorcy odpowiednio: 18, 19 lub 32 procent wpłaconej na IKZE kwoty (w zależności od tego, według jakich zasad płaci podatek PIT). 

Tegoroczny limit wpłat na IKZE wynosi 5 331,60 zł.  Pozwala to przedsiębiorcy każdego roku wpłacać na IKZE niemal taką samą kwotę jak na ubezpieczenie emerytalne w ZUS.  Tym samym aktywa zgromadzone na tym koncie będą mogły podwoić dochód na emeryturze - jeżeli przedsiębiorca odpowiednio wcześniej podejmie decyzję o założeniu dodatkowego konta emerytalnego.


Maciej Rogala - doświadczony konsultant i szkoleniowiec, specjalizujący się w funduszach inwestycyjnych i dobrowolnych planach emerytalnych. Prowadzi firmę doradczo-szkoleniową EDINEM – Edukacja Inwestycyjna i Emerytalna. Jest autorem czterech książek, w tym trzech poradników inwestycyjnych: Otwarte fundusze inwestycyjne. Zasady są proste (2006 rok), Rozważny inwestor. Daj sobie radę (2010 rok) oraz III filar Twojej Emerytury. Przygotuj dobry plan na lepszą przyszłość (listopad 2011). 

Niniejszy materiał jest opinią eksperta i odzwierciedla jego osobiste poglądy.
Spółka nie ponosi odpowiedzialności za trafność oraz kompletność przekazywanych przez eksperta informacji.
Opinie ekspertów odzwierciedlają ich osobiste poglądy i nie należy interpretować ich jako opinii lub stanowiska Union Investment TFI S.A.