Podatek Belki - kiedy trzeba zapłacić podatek od zysków kapitałowych

      
    
Niezależnie o finansach / 2019-04-26 / autorzy: Diana Litwin-Dolezińska

Dzisiaj o tym, co to jest Podatek Belki i kto oraz kiedy musi go zapłacić. Podpowiadam też, jakie są sposoby na oszczędzanie, dzięki którym tego podatku nie zapłacisz.  

 

Podatek Belki oficjalnie funkcjonuje w naszym kraju od 2002 roku. Sprawdźmy, kiedy należy zapłacić podatek, a kiedy można go legalnie uniknąć.

 

Co to jest Podatek Belki?

Przez pierwsze dwa lata funkcjonowania był on obowiązkowy dla zysków od depozytów bankowych. Z założenia wynosił on 20% i pobierany był tylko od oszczędności w bankach. Po dwóch latach obniżono podatek do 19%, ale objęto nim także zyski pochodzące z inwestycji w papiery wartościowe, czyli tzw. dochody kapitałowe. I tak zostało już do dziś.

 

Kiedy należy zapłacić podatek od zysków kapitałowych?

Podatek jest pobierany w przypadku zysków kapitałowych. To oznacza, że danina dla fiskusa jest obowiązkowa tylko i wyłącznie od kwoty uzyskanego zysku.

Czyli będziesz mieć do czynienia z obowiązkiem zapłacenia Podatku Belki w momencie uzyskania przychodu z inwestycji lub oszczędności.

Zapłacenie tego podatku będzie konieczne w przypadku, gdy uzyskasz zyski:

  • z lokat i depozytów bankowych
  • z obligacji
  • z funduszy kapitałowych
  • od papierów wartościowych
  • dywidend

Jak wygląda odprowadzanie podatku, gdy oszczędzasz na lokatach?

W przypadku depozytów bankowych - czyli lokat i kont oszczędnościowych - płatnikiem podatku jest bank. To oznacza, że Ty nie musisz nic robić, ponieważ formalności realizowane są automatycznie przez bank.

 

Przykład:

Zakładasz lokatę na 1 000 zł i zyskujesz po roku np. 30.00 zł brutto (to jest 3% w skali roku). To oznacza, że od zysku 30.00 zł zostanie odliczony jeszcze obowiązkowy Podatek Belki – 19%. Twój zysk netto wyniesie zatem 24.30 zł (od kwoty zysku należy obliczyć 19% podatek mnożąc kwotę brutto przez 0,19). Podatek ten zostanie automatycznie pobrany przez bank.

Inaczej sytuacja wygląda w przypadku depozytów dla przedsiębiorców. Jeżeli uzyskujesz zyski od środków zgromadzonych na koncie firmowym czy firmowej lokacie i korzystasz z depozytów dla przedsiębiorców, to bank nie będzie automatycznie pobierał za Ciebie podatku. Zyski takie traktowane są jako przychody z działalności gospodarczej, dlatego należy je rozliczać samodzielnie.

W przypadku środków na lokacie Podatek Belki pobierany jest za każdym razem, gdy bank naliczy Ci odsetki. Jeśli masz pieniądze na lokacie trzymiesięcznej, podatki musisz zapłacić nawet 4 razy w roku. Przy koncie oszczędnościowym z kapitalizacją miesięczną, podatek zapłacisz aż 12 razy.

 

Podatki przy oszczędzaniu w funduszach inwestycyjnych

W przypadku jednostek funduszy inwestycyjnych, obowiązek płatności podatku pojawia się tylko raz – w momencie rezygnacji z jednostek funduszy. Podatek jest automatycznie odprowadzany przez TFI, więc nie musisz się o to martwić.

Jakie konsekwencje podatkowe wiążą się z inwestowaniem w fundusze inwestycyjne?

Gdy zlecasz zamianę jednostek, czyli przenosisz środki pomiędzy różnymi subfunduszami i działasz w ramach tego samego “parasola”, to nie musisz płacić podatku. Możesz dowolnie przenosić środki w ramach takiego parasola, a obowiązek podatkowy pojawi się dopiero w momencie, gdy wyjdziesz całkowicie z tej inwestycji. Wtedy zapłacisz 19% podatku od zysków kapitałowych.

Możesz też zlecić konwersję swoich funduszy. Co to znaczy? To znaczy, że możesz przenosić środki pomiędzy różnymi subfunduszami, ale w ramach tego samego TFI (czyli różnymi “parasolami” tego samego towarzystwa). W takiej sytuacji podatek Belki zostanie naliczony od zysku przy przejściu z jednego parasola do drugiego, tak samo jak przy wyjściu z inwestycji.

Jednak pamiętaj, że zawsze to sam fundusz inwestycyjny rozlicza podatek oraz odprowadza go do Urzędu Skarbowego.

Co się natomiast stanie, gdybyś chciał np.: systematycznie kupować jednostki i również systematycznie je umarzać (czyli chciałbyś wychodzić z inwestycji)? Tu TFI stosują 3 podejścia:

  • FIFO – umarzane są najpierw jednostki zakupione najwcześniej
  • HIFO – umarzane są najpierw jednostki zakupione najdrożej
  • LIFO- umarzane są najpierw jednostki kupione najpóźniej

Czyli podatek Belki będzie naliczany zgodnie z metodą, jaką stosuje dane TFI.

 

Przykład:

Przyjmijmy dla lokaty stopę odsetek na poziomie 2,5% rocznie i kwotę oszczędności 10 tysięcy złotych. Załóżmy, że przetrzymujesz oszczędności na 3 miesięcznych lokatach, czyli co 3 miesiące płacisz Podatek Belki. Po 10 latach wartość Twoich oszczędności wyniesie ok. 12035,91 zł netto, a Podatek Belki to 537,75 zł za cały okres.

Przyjmijmy teraz te same warunki, ale dla scenariusza z funduszem pieniężnym (porównywalny poziom jak dla lokaty). Różnica jest taka, że Podatek Belki zapłacisz tylko raz na samym końcu. Przy takiej samej stopie zwrotu, Twoje oszczędności zostaną pomniejszone o podatek w wysokości 475,00 zł.

Częstsze płacenie podatku jest zatem mniej opłacalne. Powyższy przykład dotyczy jednego subfunduszu, na który wpłacisz środki tylko raz oraz wypłacisz je tylko raz oraz jednokrotnie (na samym końcu) zapłacisz podatek od zysku. 

 

Podatek Belki przy zyskach z giełdy

Inaczej wygląda sytuacja, jeśli samodzielnie inwestujesz na giełdzie. Każdy, kto chociaż raz w roku zrobi transakcję na giełdzie, powinien ten fakt rozliczyć za pomocą rocznego rozliczenia PIT-38.

PIT-38 można rozliczyć na podstawie formularza PIT–8C. Jest on wysyłany przez Biura Maklerskie. Jeżeli kupujesz i sprzedajesz akcje za pomocą kilku Biur Maklerskich, to otrzymasz od każdego z nich taki formularz. Urząd Skarbowy także je dostanie.

Dzięki temu będziesz mógł rozliczyć zysk lub stratę z działań na giełdzie. Jeżeli ostateczny bilans inwestycyjny wyjdzie na plus – to od zysku będziesz musiał odprowadzić Podatek Belki.

 

Jak oszczędzić sobie płacenia podatku od zysków kapitałowych?

Jeżeli chcesz efektywnie oszczędzać swoje pieniądze i nie płacić podatku Belki, to jest sposób, aby zgodnie z prawem uniknąć tego obowiązku. Podatek Belki może nie być obowiązkowy w przypadku IKE i IKZE.

Przy wypłacie środków z IKZE zamiast 19% podatku Belki zapłacisz tylko 10% zryczałtowanego PIT. Trzeba przy tym spełnić dwa warunki łącznie:

  • wypłata oszczędności nie wcześniej niż w wieku 65 lat 
  • zrobisz wpłaty na IKZE w co najmniej 5 dowolnych latach kalendarzowych

Przy IKE natomiast warunkiem pozwalającym cieszyć się zyskami bez podatku, jest ukończysz 60 lat albo 55 i nabędziesz wówczas uprawnienia emerytalne. Oprócz tego trzeba spełniać jeden z dwóch warunków: 

  • wpłacać na konto przez co najmniej 5 lat kalendarzowych lub
  •  wpłacić co najmniej połowę wszystkich zgromadzonych na IKE pieniędzy nie później niż na 5 lat przed dniem złożenia wniosku o ich wypłatę.

Czyli, korzystając z IKE, aż do emerytury, nie zapłacisz żadnego podatku od oszczędności. A co się stanie, jeśli wypłacisz pieniądze z konta wcześniej? Wtedy zapłacisz normalnie Podatek Belki tak jak w przypadku innych depozytów.

Najbardziej optymalnie jest posiadanie i IKE, i IKZE. Wtedy możesz wykorzystywać oszczędności z jednego (IKZE) aby, przynajmniej częściowo, finansować drugie (IKE).   

Jak to zrobić? Najpierw wpłacasz pieniądze na IKZE. Otrzymujesz zwrot w postaci podatku. Ten zwrot wpłacasz potem w całości na IKE. Co roku zyskujesz na podatku za wpłaty na IKZE, a na końcu nie płacisz jeszcze Podatku Belki od oszczędności (dzięki IKE), który normalnie musiałabyś zapłacić w każdy inny sposób (np. oszczędzając na lokacie).


Diana Litwin-Dolezińska, autorka bloga pieniadzjestkobieta.pl